Verwoestijning treedt op door verschillende elementen. De gene die heel het proces in gang zet is echter wel de mens door het kappan van bossen en oerwouden. Klimatologische elementen doen dan de rest.

Menselijke oorzaken

Een erg belangrijke factor voor verwoestijning is overbevolking. In 1850 waren er 1 miljard mensen op de wereldbol. In 1930 was er een verdubbeling en nu zitten we al over de 6 miljard. Al die mensen hebben ruimte nodig om te leven en te werken. Daarvoor word oerwoud platgebrand en bossen gekapt. Bovendien is hout een goede brandstof en handelswaar.

De ontbossing zorgt voor een snelle bodemerosie door wind en water. Hoe kleiner de luchtweerstand, hoe harder de wind kan waaien en hoe meer hij meeneemt. Zo kunnen heel wat vruchtbare stoffen van de bodem meegenomen worden. Men schat dat jaarlijks ongeveer 100 miljoen ton Afrikaans stof richting Atlantische Oceaan wordt geblazen. Als de luchtstroom een beetje meezit kan het gebeuren dat we na een malse regenbui bruinrood Sahara zand op onze auto's vinden.

Water heeft nog een veel sterkere invloed op de vruchtbare bodem. De brute kracht van de neerplenzende regendruppels zorgt ervoor dat er heel wat grond wordt weggespoeld. Door dat droge grond hard is, stroomt het water met vele vruchtbare bestanddelen weg. Er ontstaan zo diepe geulen en tunnels.

Klimatologische oorzaken

De vraag of er al dan niet ook klimatologische oorzaken zijn is sinds het midden van de jaren '70 actueel. Wetenschappers stelden toen vast dat overbegrazing van weiden zorgde voor wijzigingen in het terugkaatsingvermogen of ook wel albedo genoemd.

>> Het terugkaatsingvermogen

Inkomende straling van de zon wordt in zekere maten teruggekaatst naar de ruimte. Ietwat vereenvoudigd kan je stellen dat de mate van reflectie afhangt van kleur. Witte wolken hebben een groot weerkaatsingvermogen. Je zult vast en zeker al wel gemerkt hebben wanneer je met een zwarte T-shirt in de zon loopt dat je shirt snel warm wordt. Zwart slorpt vrijwel alles op en wordt snel warm. De albedo is een getal tussen 0 en 1 dat aangeeft hoeveel invallende elektromagnetische straling er weerkaatst wordt. Een perfect zwart lichaam heeft nul als albedo. Een bodem bedekt met allerlei planten heeft albedo 0,1. Woestijnen zijn helderder en weerkaatsen 30 tot 40 procent van de elektromagnetische straling (albedo 0,3 à 0,4). Sneeuw en ijs hebben een albedo tussen 0,7 en 0,9.

>> Gevolgen voor ons klimaat

Men had al vastgesteld dat in de droge Sinai-woestijn de bodemtemperatuur van donkere aarde vijf graden hoger licht dan van heldere aarde. Er werd een interessante theorie over ontwikkeld. Verdwijning van planten doet albedo stijgen met als gevolg dat de bodemtemperatuur daalt. Een verminderderde opwarming van de bodem betekent dat ertussen de koude boven atmosfeer en de grond een kleiner temperatuursverschil is. Daardoor is er een verminderde opwaartse luchtstroom en raakt de atmosfeer gestabiliseerd. Dat heeft dan weer tot gevolg dat er minder neerslag valt zodat er een verminderde plantengroei is. Zo is het cirkeltje rond.

Men heeft moeten vaststellen dat er geen algemene verwostijningtheorie is. Er spelen bij dat proces verschillende factoren mee zoals bijvoorbeeld de ruwheid van het terrein of de mogelijkheid om vocht vast te houden. Daarbij komt nog dat men niet over voldoende geschikte gegevens beschikt. Daarvoor zouden onderzoekers langdurige metingen moeten doen op de plaatsen waar verwoestijning voorkomt. Dat is meestal in ontwikkelingslanden en daar heeft men voor dergelijk onderzoek geen geld.

 
Berichten
OzonWoestijnBroeikasRegen
Vervuiling